Pisarze, politycy, ludzie estrady, kina, instytucje – decyzją Sejmu i Senatu patronami roku 2026 r. będą nie tylko ważne dla Polaków osobistości, które przez dziesięciolecia kształtowały naszą tożsamość, ale i również znaczące miejsca i przełomowe wydarzenia.
Każdego roku patronów, których w szczególny sposób doceniamy i poświęcamy im naszą uwagę, wybierają Sejm i Senat RP. To forma wyróżnienia osób, wydarzeń i instytucji, które mają szczególne znaczenie dla naszej historii, kultury i wspólnoty. Wśród przyszłorocznych patronów znaleźli się twórcy kultury, politycy, działacze społeczni i religijni, ale również ważne wydarzenia, miejsca i instytucje.
Decyzją Senatu RP patronami roku 2026 zostali:
Andrzej Wajda – wybitny reżyser, współtwórca polskiej szkoły filmowej oraz kina moralnego niepokoju,twórca m.in. „Kanału”, „Popiołu i diamentu”, „Człowieka z marmury” i „Człowieka z żelaza”. 100. rocznicę urodzin oraz 10. rocznicę śmierci reżysera będziemy obchodzić w 2026 r.
Jerzy Giedroyć – założyciel paryskiej „Kultury”, jeden z najwybitniejszych myślicieli politycznych XX w. W 2026 r. przypada 80. rocznica założenia przez niego „Instytutu Literackiego” w Rzymie, który był ważnym ośrodkiem życia intelektualnego i kulturalnego powojennej emigracji oraz miejscem publikacji wielu istotnych dzieł literackich i naukowych.
Błogosławiona Matka Elżbieta Róża Czacka – nazywana Matką Niewidomych, założycielka Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, opiekujących się osobami ociemniałym i wynagradzającymi Bogu duchową ślepotę ludzi. Uważana jest także za krzewicielkę polskiej tyflologii – nauki o niewidomych. Jest błogosławioną Kościoła Katolickiego, beatyfikowaną w 2021 r.
Miasto Gdynia – jak czytamy w uchwale Senatu, to forma docenienia ogromnej roli i kluczowego znaczenie miasta w rozwoju gospodarczym naszej ojczyzny oraz przemian ustrojowych. W uchwale przypomniano historię tego niezwykłego miasta, „symbolu dynamicznego rozwoju gospodarczego i nowoczesności w polskiej historii”, od czasu jego budowy i uzyskania praw miejskich w 1926 r., przez okres rozkwitu w latach 30. XX w., tragedię II wojny światowej, wydarzenia Grudnia ‘70, aż po współczesność”.
Robotnicze Protesty Czerwca 1976 – to hołd złożony ofiarom represji oraz tym wszystkim, którzy z odwagą walczyli o wolną Polskę, uczestnicząc w protestach rozpoczętych w czerwcu 1976 roku. Odpowiedzią na drastyczne podwyżki cen artykułów spożywczych były wystąpienia robotników z Radomia, Ursusa, Płocka i innych miast. Wydarzenia z 1976 r. były początkiem konsolidacji polskiej opozycji.
Patronami roku 2026 wybranymi przez Sejm RP zostali:
Józef Czapski – malarza, pisarza, współtwórca paryskiej „Kultury” i świadka zbrodni katyńskiej. Jak czytamy w uchwale Sejmu: Czapski dał świadectwo zarówno okrucieństw, jak i piękna oraz pragnienia prawdy w XX w. Jego twórczość to suma wybitnego warsztatu artystycznego oraz głębokie świadectwo moralne oraz wołanie o prawdę i upamiętnienie historii Polski.
Ignacy Daszyński – polityk, socjalista, którego działalność wyznacza idea równości społecznej, jeden z Ojców Niepodległości, premier Tymczasowego Rządu Ludowego w Lublinie oraz marszałek Sejmu. W uchwale napisano: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w uznaniu wybitnych zasług Ignacego Daszyńskiego i w związku ze 160. rocznicą jego urodzin oraz 90. rocznicą jego śmierci, ustanawia rok 2026 Rokiem Ignacego Daszyńskiego.
Sergiusz Piasecki – uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, wybitny pisarz, żołnierz Armii Krajowej, kierujący oddziałem wykonującym na zdrajcach wyroki Państwa Podziemnego. Po wojnie wybrał emigrację, a jego utwory objęto całkowitym zakazem publikacji. Był niezwykle barwną i niejednoznaczną, postacią. W latach 20. XX. w. zwerbowany do pracy w wywiadzie, działał pod przykrywką przemytnika na terenie rosyjskim.
Stanisław Staszic – jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia, którego 200. rocznica śmierci przypada w 2026 r. Był duchownym katolickim, pisarzem politycznym i żarliwym publicystą, który szczególną aktywnością wykazał się podczas obrad Sejmu Wielkiego. Nieocenione są jego zasługi w dziedzinie geografii i geologii – spod jego pióra wyszły dzieła „O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski” i „Mapy geologicznej Polski i krajów sąsiednich”.
Mieczysław Fogg – wybitny piosenkarz, o ogromnym dorobku artystyczny, na który składa się 2 tys. utworów oraz 25 mln sprzedanych płyt, z których największą popularnością cieszył się album „To ostatnia niedziela”. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, W okresie międzywojennym artysta kabaretów „Polonia”, „Qui Pro Quo”, w czasie wojny żołnierz Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego. Artysta uwielbiany przez kolejne pokolenia Polaków.
Józef Maksymilian Ossoliński – mecenas kultury, założyciel w 1817 r. Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie – jednej z najcenniejszych polskich instytucji kultury i sztuki, która gromadzi i chroni bezcenne pamiątki narodowe. W roku 2026 przypada 200. rocznica śmierci Józefa Maksymiliana Ossolińskiego.
Polskie Radio – wyróżnienie w setną rocznicę rozpoczęcia w Polsce nadawania regularnego programu radiowego. Jak czytamy w uchwale Sejmu: W niedzielę 18 kwietnia 1926 roku o godzinie 17 historyczne słowa spikerki Janiny Sztompkówny: »Halo, halo, Polskie Radio. Fala 480 metrów« poprzedziły pierwszą oficjalną audycję, w której zaprezentowano muzykę Fryderyka Chopina” (…) Polskie Radio wraz z rozgłośniami regionalnymi nieustannie jednoczy słuchających. Dla wielu z nich jest ciągle oknem na świat, teatrem wyobraźni, audialnym magiem, wyjątkowym źródłem emocji.
Ponadto przyszły rok będzie rokiem Polskiej Kolei i Profilaktyki Zdrowotnej.
zebrała Agata Niebudek-Śmiech
