Jak w porozbiorowej, niepodległej już Polsce udało się stworzyć spójny system edukacji? Ile zarabiał przedwojenny nauczyciel? Czy mógł nosić broń? Jakie były losy pedagogów? Na te i wiele innych pytań odpowiadał w czwartek, 12 lutego z wielką swadą i znajomością tematu dr hab. Piotr Gołdyn – prof. Uniwersytetu Kaliskiego, którego wykład towarzyszył otwarciu w naszej bibliotece dwóch wystaw.
Historia nauki czytania i pisania najmłodszych dzieci – to główny temat wystaw, których otwarcie obyło się w murach naszej biblioteki w czwartkowe południe. Niezwykle interesująco prezentują się na niej eksponaty z Muzeum Elementarza im. prof. Mariana Falskiego w Kuźnicy Grabowskiej oraz nasze biblioteczne zbiory – elementarze, podręczniki, zeszyty ćwiczeń, materiały dydaktyczne, pochodzące z minionych kilkudziesięciu lat.
Sentymentalny powrót do elementarza
– To świadectwo ówczesnych standardów dydaktyki, języka i estetyki książki szkolnej oraz sentymentalny powrót do czasów, gdy elementarz Mariana Falskiego był głównym narzędzie nauki czytania i pisania. Najstarsza prezentowana na naszej wystawie książka pochodzi z 1904 r – podkreśliła Marta Boszczyk, wicedyrektor naszej biblioteki otwierając wernisaż. Gościem wydarzenia była Anita Koniusz – członek Zarządu Województwa Świętokrzyskiego, do naszej biblioteki przybyli również uczniowie z dwóch kieleckich szkół – ZSZ nr 1 oraz ZSS im. Danuty Siedzikówny.
– Dziękuję bibliotece pedagogicznej za wszystkie organizowane tu wydarzenia, a młodzież zapraszam do korzystania z bogatych zbiorów książnicy – podkreśliła Anita Koniusz.
Elementarz autorstwa prof. Mariana Falskiego to najpopularniejszy polski podręcznik, który po raz pierwszy ukazał się w 1910 r. w Krakowie. Od tamtego wydania stał się najczęściej wznawianym polskim elementarzem – doczekał się ponad 80 wydań i 20 mln wydrukowanych egzemplarzy. Marian Falski uważał, że pierwsza książka w życiu dziecka powinna być piękna i łatwa w odbiorze i nie pomylił się, bowiem całe pokolenia Polaków, które na tym elementarzu uczyły się czytać i pisać z rozrzewnieniem wspominają miesiące spędzone nad podręcznikiem.
Nauczyciel w Niepodległej
– Marian Falski tworzył swój podręcznik od czterdziestu lat, elementarz ulegał modyfikacjom, autor wsłuchiwał się w głos nauczycieli, by dostosować go do potrzeb pedagogów, ale przede wszystkim dzieci miejskich i wiejskich. Fenomen elementarza Falskiego polega na jego prostocie, oczywistym przekazie, co przekładało się na łatwość nauki – mówił dr hab. Piotr Gołdyn – prof. Uniwersytetu Kaliskiego, który wygłosił wykład “Życie codzienne nauczycieli w II RP”. Taki jest również tytuł wydanej rok temu książki naszego gościa, który jest znakomitym pedagogiem, historykiem, teologiem, regionalistą i heraldykiem, autorem ponad 300 artykułów.
Piotr Gołdyn ze swadą i wielkim znawstwem malował portret międzywojennego nauczyciela, prezentując losy pedagogów, którym w 1918 r. przyszło zmierzyć się z nie napawającą optymizmem edukacyjną spuścizną trzech zaborów.
– Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości największym wyzwaniem była konieczność uporządkowania i stworzenia spójnego systemu edukacyjnego – podkreślił Piotr Gołdyn. – Szkolnictwo borykało się z brakami kadrowymi, brakiem budynków, w których można prowadzić lekcje, ale z roku na rok w Polsce malała liczba analfabetów, przybywało wykształconych nauczycieli, tworzyliśmy własną pedagogikę uczyliśmy się schematów dydaktycznych i organizacyjnych.
Zapraszamy na wystawę
Jak dodał nasz gość – zajęcia często prowadzone były w wynajętych wiejskich chatach, a nauczyciele byli raczej skromnie wynagradzani. Wielkim wyzwaniem było zachęcenie rodziców do posłania dzieci do szkoły, bowiem wielu z nich uważało, że podstawowym obowiązkiem ich pociech nie jest nauka lecz praca na roli.
Te wszystkie informacje można znaleźć w książce Piotra Gołdyna “Życie codzienne nauczycieli w II RP”, która dostępna jest w naszych zbiorach. Zapraszamy do odwiedzenia naszych wystaw, które można oglądać do końca marca.
tekst i zdjęcia Agata Niebudek-Śmiech
